Urbanizam i planska dokumentacija

Milovan Baždar

Prema Zakonu o lokalnoj samoupravi jedno od najvažnijih nadležnosti opština u Crnoj Gori je planiranje i uređenje prostora.Tim poslovima se dominantno bavi sekretarijat za prostorno planiranje i izgradnju.Ovaj segment rada lokalnih samouprava je izuzetno dinamičan i od suštinskog je značaja za sve opštine.Taj značaj je utoliko veći kad se zna da je,prvenstveno zbog potreba turističkog razvoja, prostor najvažniji prirodni resurs.

Ovu kompleksnu oblast uređuje Zakon o uređenju prostora i izgradnji objekata,koji od donošenja u augustu 2008. godine,često doživljava izmjene i dopune.Kvalitetna planska dokumentacija i komunalna infrastruktura su dva najvažnija faktora koji utiču na kvalitet i dinamiku urbanizacije nekog prostora.Shodno zakonskim obavezama opštine su dužne da donose izvještaj o uređenju prostora za prethodnu godinu i program uređenja za narednu.U izvještaju,koji u pravilu treba da sadrži više desetina stranica,daje se niz informacija o stanju komunalne infrastrukture (lokalni saobraćaj; izgrađenost vodnih,kanalizacionih instalacija; stanje telekomunikacione i elektro-mreže..).Tu se daju podaci o realizovanim investicijama u ovom segmentu,o stanju i fazama izrade lokalne planske dokumentacije,o sprovedenim javnim raspravama,o izrađenim studijama uticaja na životnu sredinu,obimu i problemima legislative itd..Da bi izvještaj bio obuhvatan i kvalitetan važno je da se pravovremeno prikupi što više informacija od nadležnih lokalnih(sekretarijat za stambeno-komunalne djelatnosti,vodovod,čistoća,gradski parking..) i republičkih subjekata(direkcija za puteve,agencija za zaštitu životne sredine,

agencija za zaštitu spomenika kulture,uprava za nepokretnosti..).

Bez kvalitetnog i detaljnog izvještaja ne može se uraditi dobar program uređenja prostora.U programu se daje,prije svega,plan i dinamika izrade planskih dokumenata kao i pregled planiranih infrastrukturnih investicija u komunalnom sektoru.Program daje i plan svih aktivnosti nadležnog sekretarijata čiji cilj je pored propisanih nadležnosti,stalno povećanje transparentnosti rada i uključenosti svih zainteresovanih subjekata u svim fazama izrade planske dokumentacije.Od posebne važnosti je otvaranje internet stranice za sektor urbanizma u svakoj opštini kako bi ažurirani podaci bili dostupni svim zainteresovanim fizičkim i pravnim licima.Generalno se može reći da je planska dokumentacija u većini crnogorskih opština loša i zastarjela.Neke opštine još uvijek nemaju prostorno-urbanističke planove(PuP),pa zbog toga ne mogu na najkvalitetniji način postavljati smjernice za izradu nižih planova(detaljni urbanistički planovi,lokalne studije lokacije i urbanistički projekti).Istina,ovaj problem je izraženiji kada je u pitanju namjena pojedinih prostornih zahvata i njihov urbanistički potencijal u odnosu na formu i sadržaj planova.Naime,forma i sadržaj(grafički i tekstualni elaborati,parcelacija, regulacija,digitalna forma..) su propisani posebnim Pravilnikom od strane nadležnog ministarstva.Problem u primjeni starih planova su i nedostajuće studije (demografske,ekonomske,ekološke,geološke..).Prema važećem Zakonu o uređ.prostora i izgr.objekata opštine koje nemaju PuP-ove mogu koristiti stare planove samo do kraja 2015.godine. Hercegnovska Opština je jedna od onih koje imaju ozbiljan problem sa starim i lošim planovima.Od cca 100 planova preko polovine je sa isteklim rokovima primjene,a izrada PuP-a još nije pokrenuta(jedan neuspjeli javni konkurs).Ovakvo stanje je u najvećoj mjeri posljedica neodgovornog odnosa prema planskoj dokumentaciji u proteklih petnaestak godina.

Milovan Baždar 

Predsjednik OO PzP Herceg Novi